İdeolojik Kaygılar Düşüncede Yozlaşmaya Yarar…

 Türkiye ve Dünyada ideolojik kaygılar, yapay bir üretim üzerinden gerçekleştirilen ve bir propaganda aracı olarak yeni bir gerçekliğin inşası için kullanılan bir araçsal olgudur. İdeoloji, bir şeye kesin bir inançla bağlı olma ve onu sonuna kadar savunma olarak tanımlanmalıdır. Ama asıl ideoloji, belirli bir gerçekliğin kesinlik kazanan ve onun dışında kalan düşünceleri ise yanlış gören bir anlayışın öne çıkarılmasıdır. Ki bu yaklaşım modern düşüncenin ürettiği bir olgusal zemindir. Bu temel gerçeği görmeden, öne çıkartılmış her ideolojik yapının bu zaafını görmeden değerlendirme yapmak eksik kalacaktır.

Ülkemizde bunu daha sıklıkla görmekteyiz, örneğin; milliyetçilik meselesini ele alalım: Türk, Kürt, Arap veya başka bir ırk üzerinden düşünelim; kim kendi tercihi ile bir seçimde bulunmaktadır ki; yani ırkını, rengini, dilini seçen bir tek insan söz konusu mudur? Hatta insanların tehcir, göç ve benzeri durumlar ile süreklileşen yer değiştirmelerinin ayyuka çıktığı bir tarihsel kesitin baskın karakter olarak öne çıktığı bu zamanda ve dünyada… Avrupa’da bir araştırma yapılmaktadır. Kendisini milliyeti ile öne çıkaranların testleri yapılmakta ve ortaya çıkan sonuç, o çok kendini beğenen ırkı ile öne çıkaranların hepsi, nefret duyduğu başka ırklardan olduğu açığa çıkmaktadır. Anadolu toprakları veya başka topraklar, birden fazla ırkın binlerce yıl iç içe yaşadığı topraklarda saf ırk bulmak neredeyse imkânsız olduğu bilinmelidir. O zaman milliyetçilik sadece bazı iktidar oyunlarında güzel bir araçsal malzeme ve politik iktidar savaşlarında veya mücadelelerinde işe yararlığı söz konusu olduğu için birileri tarafından gündemleştirilmekte ve ideolojik bir paye vererek kullanışlı hale getirilmektedir. Benzer bir durum sağcılık, solculuk, liberallik ve demokratlık içinde söz konusu…

Aynı durum dini düşünce ve mezhep ya da cemaat çalışmalarında da görülmektedir. Şii Sünni ayrımı; asla İslam Düşüncesi bağlamında bir sahiciliğe sahip değildir. Bu günkü konumları ve durumları itibarı ile hatta tarihsel bağlamda ortaya çıkmış halleri ile bugün mukayese bile yapılamaz! Sünnilik diye aşağılanan şey ise tarihsel seyir içinde oluşan Ehl-i Sünnet ile bir ilgisi yoktur. Bugün adına Şiilik denen şeyde de tarihsel seyir açısından bakıldığı zaman tam olarak bir karşılık üretilememektedir.

Çatışma ve tartışma durumlarını gözlemlediğinizde bu ideolojik baskın karakterlerin kendi iktidar alanlarını öne çıkarmak, diğerlerini gözden düşürmek ve kendi taraftarlarını çoğaltma derdinde olduğu görülmektedir. Hâlbuki ‘İdea’ denildiğinde hakikat gündeme gelir, doğru ve hakk gündeme gelmeli, ‘dava’ olmayı taşıyan bir içerik anlamını taşımalıdır. Bugün ise ideolojik kamplaşmalarda bu durumun esamesi bile okunmaz!

İnsan olmak, adalet ve hukuku gözetmek, barış içinde bir toplumsal iktidar ve kurumsal yapı inşa etmek yerine belirli bir iktidar öbeğini ve kişileri öne çıkartarak kişisel veya kurumsal çıkarların öne çıktığı bir zemini işaret etmektedir ideolojik kaygılar taşıyanlar. O yüzden insanların özellikle kendilerini eleştiriye tabi kılarak bu sahip olduğum ideoloji bana ne katıyor, hangi karakterimi güçlendiriyor ve benim ilişkilerimin niteliğini nasıl etkiliyor, diye sorarak kendini sigaya çekmelidir.

Mevcut ideolojik yapıları, öne çıkardıkları sistem ve adalet temelli yaklaşımları üzerinden değerlendirilmeleri gerekmektedir. Ayrıca, ilişkiler ağını belirleme ve imtiyaz meselesini nasıl temellendirdiğini de görmeliyiz. Eşitliği ortadan kaldıran, insanları aşağılayan ve yok sayan bir ideolojik bakış, barışı, adaleti, hakkı ve hukuku inşa edemez! Bu da insanlığın yıkımı ile neticelenecek bir zemini öne çıkartır.

Özgüven ve etkileşim dışında objektif olarak meseleye bakalım; bugün ideoloji diye pazarlanan modern kültürün artıklarının ortaya çıkardığı çatışma ve kaotik zemini hangi mevcut ideoloji ortadan kaldırabilir?

Batıcılık mı?

Modern düşünce ve türevleri mi?

Geçmişte kalmış ve modern ideoloji tarafından biçimlendirilmiş Hıristiyanlık veya Yahudilik mi?

İslam düşüncesinin modern epistemik zeminden hareketle yeniden kurulmasını savunan çağdaş İslami düşünce zeminleri mi?

Hangisi, insanların adalet, özgürlük ve barış içinde ama bu kavramların ideal tanımları üzerinden hareketle inşa edilebileceğini bize güven vererek söyleyebilir…

Bu noktada akıllı, düşünceli, tefekküre meyyal yeni bir elit ve entelektüel bir zihne ihtiyaç vardır. Gerçekten, olup biteni doğru okuyan, anlayan ve yorumlayan bu yeni zihin yeni bir çıkışa kapısını aralama konusunda etkin olabilir. Bunun içinde insan, din, adalet, hak, hukuk, barış, özgürlük ve benzeri kavramların yeniden içeriklendirilmesi esasa taalluk etmelidir.

Bir şeyin doğruluğunu veya yanlışlığını tam ve zemininde anlamak için öncelikli olarak taraf olmadan meseleyi ele almak ve sorular sahibi olmak ve bu sorulara verilen cevapları da tarafsız bir gözle ve zihinle okumak, yorumlamak asli bir özellik olmalıdır. Bu noktada akıl, bilim, din, felsefe gibi temel kavramları da bugünün içeriklerinden bağımsız bir şekilde ele alarak yeniden bir tefekkür konusu etmek temel şartlardandır. Bize biçimlendirilmiş her kavram üzerinden kendi özgürlüğümüzü kaybettiğimizi anlamamamız için birçok propaganda dilleri üretilmiş olduğu gerçeğini bilmemiz temel başlangıç noktası olduğunu anlamamız doğru adımlar için asli zemindir.

Bu noktada insan, Allah, bilgi ve eylem gibi temel ilkeler bağlamında yeniden düşünmekte yarar var. Ayrıca karakter ve şahsiyet sahibi olmak gibi bazı temel hassasiyetlerin yeniden gündemleştirilmesi de önemlidir. Mevcudun ürettiği bilgi ve sorunsallarını da devre dışı tutmaya çalışmadığımız sürece bağımsızlığımızı kazanma imkânlarını heba ettiğimizi anlamamız gerekir.

Bu noktada İslam ve düşünce arasındaki derin bağıntıyı doğru idrak etmek ve bu konuda da objektif şartlara haiz olmak esasa taalluk eder. Herhangi bir mezhebe bağlı olmakla o mezhebi tek hakikat kabul etmek arasındaki farkı görmeden objektif olmakta mümkün görünmemektedir.

Meselenin özü şudur: Bugüne kadar bize sunulan her şeyin belirli bir ölçüde şartlı ve parça özelliği taşıdığını bilmeli, şartlarla bağımlı bir düşünce ve tefekkürden kuşatıcı bir bakış ve yaklaşım geliştirmek giderek zorlaşacaktır. O yüzden önceliğimizi, içinde bulunduğumuz mezhebi tutuma değil, İslam gibi temel bir dinin temel ilkelerine ve insana dair dile getirdiklerine, hayat ve sonrası içinde öne çıkardığı ilkeler üzerinde düşünmeye ve nasıl bir ilişkiler ağını sunduğunu doğru kavramaya matuf olmalıdır. Bütünsel bir bakış, bütünsel bir değerlendirme ve bütünsel bir hakikat idraki ile yeni bir çıkış yolu ve çatışma zemini ortadan kaldırılabilir. Bu yüzden, sahip olduğumuz düşüncelerin hayatı ve insanı nasıl kuşattığını görmek ve bu kuşatıcılığın insana kazandırdığı şahsiyetin olgunluk seviyesi, barışı içermesi ve adil bir yaşamın kuruculuğunu gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceğini de dikkate almakta zorunluluk vardır.

Abdülaziz TANTİK