Toplumsal Çürümenin Nedenleri…

 

 Bir çürümenin başlangıç noktası, ideal olan ile reel olan arasındaki derin kırılmadır. Bu fay hattı, bireysel olandan toplumsal olana yönelik bir çürümeyi bir süreç içinde başlatır ve giderek sosyal bir travmaya dönüştürür. İslam Düşüncesi bağlamında bu iman ve amel farklılığına dönüşür. İman amele dönüşmeyince fesat başlar ve münafık olma hali kurumsal bir yapıya dönüşür. Fertten cemaate amelde görülen zafiyet cemaatin zaafiyetine dönüşerek toplumsal bir çürümeyi kurumsal bir yapıya dönüştürür. Ve bu çürüme normallik kazanarak çürüme olduğu konusunda bir fluluk doğurur.

Ahlak, ideal olan ile reel olanın bütünlüğünde açığa çıkar ve güçlenerek varlık sahasını güven ve adalet üzere kaim eyler. İman ve amel bütünlüğü de mümin kişiyi takva sahibi kılarak ilahi rıza eksenli bir feragat ve fedakârlığı önceleyerek toplumsal barışı mümkün kılar. Fedakârlık üzerinden çatışma ortadan kaldırılır.

Bir çürümenin iki boyutu vardır: biri fertten topluma ve kurumsal yapılara doğru seyreden çürüme, diğeri ise; en başta olan idari ve kurumsal yapıdan başlayarak toplumsallığa inen çürüme… Her iki çürümenin bir sürece mebni olduğu tartışılmaz bir gerçeklik… Ancak, iktidardan toplumsal alana sirayet eden çürüme, yoğun, güçlü ve kapsayıcı bir özelliği daha hızlı ve somutlaştırarak sürdürür. Fertten toplumsal alana yönelik sirayet edicilik, hem yavaş ve hem de güçlü olmayı ancak sirayet ettirdiği rakam ile orantılı bir zemine sahip olur. O yüzden ‘Balık baştan kokar’ sözü çürümenin nereden başladığı konusunda bir fikir vermektedir. Hazreti Peygamber ise; sorumluluğu her ferde yükleyerek  “nasıl iseniz öyle yönetiliyorsunuz” diyerek toplumsal sorumluluğu ifade ederek her ferdin tarihsel sorumluluğunu toplumsal sorumluluk ile birleştirerek kesin bir çözümü öne çıkartır.

Meselenin esasa püf noktası ise; çürümenin bizatihi toplumsal yapının üzerine kurulu olduğu düşüncenin kendisine ait olduğu gerçeği ve bu gerçeğin sanki doğru imiş gibi hareket edilmesi üzerine oluşan çürümeden her kesin şikâyet ederek çürümeyi derinleştirmesidir. Eğer bir toplumsal yapıda kültürel dokunun kendisi çürümenin temelini inşa ediyorsa, o zaman çürümeyi durduracak ancak bir başka düşüncenin varlığı ile ortadan kaldırılabilir. Ama o düşünce hep eleştiriye tabi kılınıyorsa ve mevcut kültürel doku el üstünde tutuluyorsa, çürümeye dair bütün şikâyetler boş bir tenekeden ses çıkarmaya dönüşür.

Bugün sahip olunan çürümenin asıl sebebi bizatihi kültürel dokunun kendisi olmasın! Örneğin, fedakârlığın ve feragatin bir aptallık olduğu tezini oluşturan bu kültürel doku, aynı zamanda benmerkezci/egoist ve kendi arzusunun tapınıcısı durumuna getirdiği bireyin hali nasıl açıklanabilir. İşte fesadın ve çürümenin bizatihi kaynağı durumundaki kültür, düşünce ve buna teşne seküler, batılı, demokrat, özgürlükçü vesaire öne çıkartılan kavramların çürümenin odağı olduğu gerçeği anlaşılmadan bu çürüme ortadan kaldırılamaz! Daha kötüsü, iyiliğin ve ahlaki olanın temsilcisi konumunda olması gereken dindar insanların benzer bir durum üzerinden ahlaki bir zafiyete düşmesi, mevcut kültürel dokuya teslim olması ve çürümeyi derinleştirmesi de ayrıca üzerinde düşünülmesi gereken bir konudur.

 

Çürüme de diğer kavramsal yapılar gibi birden fazla ve çok katmanlı bir yapıya haizdir. Önemli olan; çürümenin ferdi ve toplumsal boyutu kadar bu çürümeyi devam ettiren yapının kendisi hakkında doğru bir çözümlemeye sahip olabilmektir. Yoksa çürümeye çözüm üretenlerin bizatihi çürümenin nedeni olduğu gerçeği unutuluyorsa, o çürüme giderek sağlamlaşacak ve doğruyu çürük göstererek kendi iktidar alanını tahkim edecektir. Bu noktada çürümenin neliği kadar, nasıllığı ve çürümeye neden olan düşünce ile pratik eylemliliğin arasındaki derin ilişkinin de farkındalığının şart olduğunun bilincine erişilmesidir.

İçinde mevcut olduğumuz çürümenin birden fazla nedeni yanında düşünce ve eylem arasındaki derin çatlağın en büyük neden olduğunu açık bir şekilde kabul ederek başlamak bir başlangıç inşa edebilir. Bu noktada modern kültürün modern bir etik zemine sahip olmaması da ayrıca üzerinde düşünülmesi gereken bir konudur. Ayrıca müslüman dindarların, kendi ahlaki zeminlerine ve takva olgusuna ters düşen yapıları da bu çürümenin temelini inşa etmektedir.

Bu noktada yapılması gereken iki şeyin altını kalın bir şekilde çizmekte yarar var…

Modern kültür ve bu kültürün inşa ettiği siyasetin çürütücü boyutu ve toplumsal farklılaşma üzerinden oluşan derin çatlağın ortaya çıkardığı zafiyetin bireyi kurucu unsur gibi temellendirdiği zeminde çürümenin temelini görmek ve ona göre harekete geçmektir. Bu çürüme aynı zamanda bir ‘haklılık’ zemini inşa ederek kendisini modern birey tanımı içinde haklılaştırarak çürümeyi halı altına süpürmeyi marifet addetmektedir. Bu noktada yapılan eleştirilerin modern yapıya yönelik bir eleştiri olarak görülerek karşı çıkılması, bu çürümenin derinleşmesine ve eleştiriye kapalı yapısı yüzünden başka çürümelere de kapı araladığı gerçeği yeni bir çıkış için temel şartlardandır. Çünkü çürüme sirayet edici özelliği ile kendi dışındaki her şeye sirayet ederek onu içerden ve dışarıdan sararak çürümesine zemin oluşturur.

İkincisi ise; ahlaki olanın sahibi olması gereken dindar Müslümanların, mevcut kültürel doku içinde onlara benzeme kaygısı ve sahip olunması gerekenlere gösterdiği tamah ile kendi ahlaki zemini ile tezada düşmesi ve çelişkilere kapı aralaması da önemli bir çürüme zeminidir. Müslüman dindar insanların kendi ahlaki zeminlerini kaybederek diğerlerine benzeme arzusu, onların hayatlarına öykünmesi ile başlayan çürüme diğer çürüme çeşidini de derinleştirerek çürümeyi normalleştirmeye yaramaktadır. Ama asıl kaybı müslüman dindar nesiller vermektedir. Çünkü önlerinde doğru bir örnek olmadığı için mevcudu dikkate alarak çürümenin asli unsuru olabilmektedirler. Bugün yaşadığımız dindar çürümenin en ilginç örneği gençler üzerinden görmekteyiz. Başı örtülü bir annenin yanında genç kızının tesettüre uymayan hali yeterli örneği vermektedir. Çünkü çürüme, ancak sağlam bir örnek ve temsiliyet üzerinden ortadan kaldırılabilir veya geri püskürtülebilir. Ama dindarların ahlaki zaafiyeti çürümeyi katmerleştirir. İşte bu yüzden bu ikili çürüme yapısı üzerine daha derin bir okuma yapılmalı, ona göre yeni bir düşünce zemini ve sistematiği inşa edilmelidir.

Çürümenin bir ortağı durumunu taşıyan her şeyden kurtulmak birinci temel ilke olarak kabul edilmelidir. Müslüman zihnin amel noktasındaki zaafının arındırılması ve tövbe kapısının açık olduğu şuurunu hatırlatmak asli vazifedir. Dindar ahlaki zeminini yeniden kurmalı, bulmalı ve sorumluluğunu üstlenmelidir ki, diğer çürüme zeminlerine dair onarıcı bir yaklaşım geliştirilebilir olsun… O yüzden bugünlerde en çok konuşulan ‘Fon’ olayı, çürümenin nereye kadar sirayet ettiği konusunda açık bir zihne sahip olmayı mümkün kılmaktadır. Adı dindar olan insanların bu işin temelinde olması da ciddi bir zafiyetin varlığını izhar etmektedir.

Konu basit; modern kültür ve türevlerinin çürütücü boyutlarını doğru kavramak, müslüman dindar insanların bu modern kültür ile hesaplaşmalarını sağlamak ve kendi ahlaki yapılarına geri dönmesini sağlayarak, dünyanın yegâne merkez olmadığının şuurunu yeniden kuşanmalarını sağlamaktır. Müslüman dindarların ahlaki yapılarını yeniden gündem yapmaları ve temsil liyakati kesbeden bir iradeyi ve kurumsal yapıyı inşa etmeye başlamaları için besmele çekmeleri elzemdir.

Dr. Ercan Özçelik
Abdülaziz TANTİK