Sosyal çürüme kaçınılmaz bir kader değildir.
Doğru politikalar, güçlü aile yapısı ve ahlaki gelişimi önceleyen bir eğitim anlayışıyla toplumsal pusula yeniden ayarlanabilir.

Ez cümle; Epstein sapkınlığı gibi ahlaki krizlerin ya reform ya da güç değişimi doğurabileceğini öngörebiliriz. İfşalar, zulmü durdurma amacı taşıyorsa adalet aracıdır. Eğer güç devşirme aracına dönüşüyorsa ahlaki direnci kırar, yeni bir tahakküm üretir. Bu nedenle skandalların büyüklüğü değil; hangi meşruiyet mimarisine hizmet ettiği önemlidir. Esas mesele, insanlığın ne olduğu, neye dönüştüğü ve neyi çağırdığıdır.

Fransa’da yaşayan Müslümanlar çoğu zaman açık bir düşmanlıkla değil; mesafe, prosedür ve kayıtsızlıkla karşılaşır. Kimse hakaret etmez. Kimse bağırmaz. Ama ihtiyaç anında kapılar kapanır.
Bu, hukuk dışı değildir. Aksine tamamen “kurallara uygun” görünür. Ancak sonuç aynıdır: İnsan, inancı sebebiyle kamusal alanda sıkışır kalır.

Kur’an-ı Kerim “cahiliye” kavramı ile belirli bir tarihi dönemi anlatmak için değil, belirli bir zihniyet tipini ifade etmek için anlatır. Bu zihniyetin temel özelliği, insan değerinin güç, çıkar ve statüye göre belirlenmesidir. Nahl suresinde kız çocuğu doğduğunda babanın yüzünün “kapkara kesilmesi” (Nahl, 58–59), bireysel bir duygudan öte, toplumsal bir değer yargısını yansıtır.